Önleyici-koruyucu tıp giderek daha önem kazanmaktadır. Hastalığa yakalanıp tedavi görmek yerine imkanı varsa
tedbir alarak hastalıkların
önlenmesi uzun dönemde sağlık harcamalarının azaltılmasına ve daha sağlıklı bir toplumun oluşmasına hizmet
edecektir. Gelişmekte
olan ülkelerde çocukluk çağında ölümlerin en sık sebepleri olan enfeksiyon hastalıklarından çocuklarımızı korumak,
ileri yaşlarda
geçirilebilecek ve çocuklukta geçirilmesine göre daha ciddi sıkıntılara yol açabilecek hastalıklar aşılama ile çok düşük
maliyetle
önlenebilmektedir. Bu amaçla sağlık bakanlığı ulusal aşı programına her geçen sene farklı aşıları koyarak toplum
sağlığının
korunması yönünde ciddi adımlar atmaktadır.
Kayıtlara göre bir enfeksiyon hastalığından korunmak için insan vücuduna mikrop veren ilk ulus Çinlilerdir.
Türkler Orta Asya’da komşuları
olan bu ulustan o tarihlerde her salgında on binlerce insanın ölümüne neden olan çiçek hastalığına karşı
hastalığa yakalanmış
insanların derilerindeki sıvı dolu kabartıların içinde bulunan sıvıyı kullanmayı öğrendiler ve bu yöntemi
Orta Asyadan göç ettikleri
bölgelere de taşıdılar.
Ulusal Aşı Programına Dahil Olan Aşılar ve Uygulama Zamanları :
Doğumda hepatit b aşısı
1.ayı dolunca hepatit b aşısı
2.ayı dolunca verem+karma aşı (DaBT/IPV/HiB)+Pnömokok
4.ayı dolunca karma aşı(DaBT/IPV/HiB)+Pnömokok
6.ayı dolunca hepatit b aşısı+karma aşı(DaBT/IPV/HiB)+OPV+Pnömokok
12.ayı dolunca KKK+Pnömokok
18.ayı dolunca karma aşı(DaBT/IPV/HiB)+OPV
İlkokul 1.sınıf KKK+DaBT
DaBT/IPV/HiB: difteri-asellüler boğmaca-tetanoz/inaktif çocuk felci/menenjit aşısı içeren karma aşı OPV: canlı çocuk felci damla aşı KKK: kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısı
Hali hazırda sağlık bakanlığı ulusal aşı programında yer almayan fakat otoritelerce uygulanması önerilen
aşılar mevcuttur.
Aşağıda bu aşılardan kısaca bahsedilmiştir.
Rota Virüs Aşıları: Rota virüs su kaybına bağlı ciddi rahatsızlıklara da yol açabilen ağrır ishallerin tüm
dünyada çocuklar
arasında en sık görülen nedenidir. Tüm ishaller içinde en sık görülen etkendir. Bütün çocuklar 2-3 yaşına
kadar rota virüs ile enfekte olurlar.
Dünyada 1 yılda 140 milyon rota virüs ishali görülür, bunların 440 bini ölümle sonuçlanır. Ölümlerin
%98’i gelişmekte olan ülkelerde gerçekleşir.
Beş yaş altı çocuklarda ishal sebebiyle hastaneye yatanların %75’inden rota virüs sorumludur. Gelişmiş
ülkelerde temizlik
imkanlarının gelişmiş olmasına rağmen rota virüs ishallerinin sıklığının azalmadığı saptanmıştır.
Rota virüs ishali olan çocuklarda barsaklarda virüs çoğalması iki hafta sürer. Bulgu vermeyen enfeksiyonu
olan kişiler
hastalığın yayılmasında önemli rol üstlenebilir. Virüs ellerde birkaç gün, kuru yüzeylerde ve düşük nemli
ortamlarda ise 1-10 gün canlı kalabilir.
Rota virüs enfeksiyonları özellikle 3-24 aylık çocuklarda daha ağır seyretmeye meyleder. Tekrarlayan
enfeksiyonlar olabilir.
İlk birkaç enfeksiyondan sonra tekrarlayan enfeksiyonlar daha hafif olmaya meyleder. Anneden hamilelikte
geçen koruyucu antikorlar özellikle
yenidoğan ve üç ayın altındaki bebeklerde koruyucu etkisi vardır.
Ülkemizde uygulanan rota virüs aşıları rota virüs ishaline karşı %67-73, ciddi rota virüs hastalığına
karşı %90-100 oranında etkin bulunmuştur,
ciddi yan tesiri yoktur.
Hepatit A Aşıları: Hepatit A virüsü enfeksiyonu başta gelişmemiş ülkeler olmak üzere tüm dünyada
yaygın, oldukça bulaşıcı bir hastalıktır.
Karaciğer yetmezliğine kadar ilerleyen hastalık yapabilir. Hepatit A enfekte kişilerin dışkısı ile fazla
miktarda atıldığı için başlıca kişiden
kişiye dışkı-ağız yolu ve ev içi bulaş yolu ile bulaşır. Cinsel temas ile ve yiyecekler ve yiyeceklere dokunan
eller ile de geçebilir.
Amerikan Pediatri Akademisi 2007 yılında 12-23 ay arası tüm çocukların hepatit A aşısı ile aşılanmasını önermiştir.
Hastanemizde yapılmakta olan aşı ilk dozdan sonra %94-100, 2.dozdan sonra %100 koruyuculuğa ulaşır.
Ülkemizde toplumun %95 inin hepatit a ile tanıştığı saptanmıştır. Anneden bebeğe geçen koruyucu antikorlar
18. ayda sıfırlandığı için
aşılamanın 18. aydan itibaren yapılması önerilmektedir. Aşının ciddi yan etkisi yoktur.
İnsan Papilloma Virüs Aşısı: Tüm kanserlerin üçte ikisi gelişmekte olan ülkelerde görülmektedir. Rahim ağzı
kanserleri dünyada
kadınlarda ikinci en sık görülen kanserdir. Rahim ağzı kanserine sebep olan HPV virüsünden korunmak için
geliştirilen aşı
kanserden korunmada etkin bulunmuştur. Aşını özellikle cinsel temas öncesi olmak üzere 10-45 yaşlar arasında
3 doz yapılması
gerekmektedir.
Su Çiçeği Aşısı: Su çiçeği hastalığına sebep olan virüs zona hastalığına da sebep olmaktadır. Aşı yapılmayan
bölgelerde %100 hastalık geçirilir.
Çoğunlukla hafif geçirilen suçiçeği hastalığı bazen ciddi hastalıklara (zatürre, beyin iltihabı, beyincik
hastalığına bağlı hareket bozukluğu,
eklem iltihabı, apandisit, karaciğer iltihabı, böbrek iltihabı, kalp zarı iltihabı ve testis iltihabı) yol açabilir.
Erişkinlerde geçirilirse ağır seyreder,
gebeliğin ilk aylarında geçirilirse bebekte ağır hasar bırakabilir. Doğumdan 5 gün önce ve doğumdan
2 gün sonra suçiçeği geçiren annelerin
bebeklerinde ağır hastalık gelişebilir.
Hastayla temas eden 1 yaşından büyük kimseler 3-5 gün içinde aşılanırlarsa hastalık gelişimi önlenebilir.