You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.

Öksürük

 Öksürük, hava yollarındaki yabancı materyali temizlemeye yönelik ani, patlayıcı nefes verme sırasında yapılan bir manevradır. Üç hafta veya daha fazla süren öksürüğe kronik öksürük denmektedir. Öksürüğün tanı ve tedavisindeki önemli ilerlemelere rağmen, özellikle kronik öksürüğü olan hastaların etkili  yönetimi hala zor olabilmektedir. Devam eden öksürük, hastaların yaşam kalitesini bozabilir ve büyük bir sıkıntıya sokabilir. Öksürüğü tedavi etmenin zorluğunun bir çok nedeni olabilir. Bununla birlikte, bazı vakalarda kapsamlı incelemeye rağmen neden bulunamamakta ve ''idiopatik-nedeni bilinmeyen öksürük'' olarak isimlendirilen ayrı bir tanısal kavram olarak adlandırılmaktadır. Bu durumdan sorumlu altta yatan patofizyolojik süreç bilinmediği gibi efektif tedavi yaklaşımı da yoktur. 

 

Öksürük Mekanizması

 

Öksürük;sıklıkla larinks ve trakeobronşiyal ağaçta, duyu sinirlerinin çeşitli inflamatuvar, mekanik (dokunma veya yer değiştirme), termal veya kimyasal dürtüler (asit, sıcaklık, kapsaisin benzeri bileşimler)  ile uyarılması sonucunda meydana gelmektedir. Öksürük, bir refleks savunma mekanizmasıdır. 

 

Öksürük Nedenleri 

 

En sık kronik öksürük nedenleri; geniz akıntısı, astma ve gastroözefageal reflüdür. Uzun süren öksürük,  infeksiyonun akut semptomlarından sonra sıklıkla kolay kolay geçmeyen solunum yolu enfeksiyonunun sonucu olarak da görülmektedir.Özellikle ACE inhibitörü gibi bazı ilaçların yan etkisi olarak da öksürük gelişebilir.  

 

   Geniz akıntısı; geniz akıntını nedenleri alerjik rinit, alerjik olmayan rinit ve vazomotor rinit, akut nazofarenjit ve sinüzit olabilmektedir. Üst solunum yolundaki sekresyon; farenks ve larenks içindeki öksürük reseptörlerini stimüle ederek öksürüğe neden olabilmektedir. Geniz akıntının semptomları; burun akıntısı, boğaz arkasında akıntı hissi ve sık boğaz temizlemedir.Tedavisi nazal dekonjestanlar,1. kuşak sedatif antihistaminikler ve /veya topikal steroidler, antibiyotik tedavisidir. 

   Astma; devam eden öksürüğün ikinci en sık nedenidir.Astmaya bağlı öksürükte epizodik wheezing ve nefes darlığı eşlik etmektedir. Öksürük varyantlı astmada ise tek semptom öksürük olabilir. Atopik veya ailesel astım öyküsü olan hastalarda astım düşünülmelidir. 

Bazı hastalarda solunum fonksiyon testi normal olabilir. Astıma bağlı öksürük tanısını doğrulamak için en iyi yol uygun tedavi (solunum yoluna nüfuz edecek şekilde inhale kortiksteroid, beta 2 agonistler gibi) ile öksürüğün düzelmesidir. 

  Gastroözefageal Reflü (GÖR); mide içeriğinin (asidinin) patolojik şekilde mideden yemek borusuna doğru geri kaçışıdır. Kronik öksürüğü olan erişkinlerde 2. veya 3. en sık nedendir.Başlıca semptomları, mide ekşimesi, ağızda ekşi tat veya yemeklerle ilişkili olarak ortaya çıkan göğüs kemiği arkasındaki yanma hissidir. GÖR nedenli öksürük olan hastaların % 40'ında GÖR semptomları bulunmayabilir.GÖR semptomları olmaksızın öksürük, ses kısıklığı, boğazda sürekli birşey varmış hissi, boğaz ağrısı, göğüs ağrısı veya sıkıntı hissi gibi şikayetlerle seyreden GÖR hastaları olduğu da gösterilmiştir.

GÖR 'de etkin tedavi üç ay süre ile kullanılan proton pompa inhibitörleridir. GÖR tedaviden kısa bir süre sonra mide ekşimesi, göğüste yanma hissi gibi şikayetler düzelmesine rağmen, öksürüğün düzelmesi daha uzun sürebilir. Sonuç olarak, GÖR ile ilişkili öksürüğü olduğu düşünülen  hastalarda, yaşam tarzında değişiklik ve uzun süre tedaviye uyumda yetersizlik olduğu zaman tedavi başarısında kötü yanıt ve şikayetlerin tekrarlaması ile sonuçlanabilir. 

  ACE İnhibitörleri; ACE inhibitörü kullanan hastaların % 15'inde öksürük gelişmektedir. Öksürüğün gelişme mekanizması tam olarak bilinmemektedir.Genellikle ilaç tedavisinin 1. haftasında gelişmektedir fakat öksürüğün başlangıcı 6 aydan daha fazlada uzayabilmektedir. İlacı kesmekle 1 veya 4 gün içerisinde gerilemektedir fakat öksürüğün geçmesi 4 haftadan daha uzun da sürebilmektedir.Genellikle havayolunda tıkanıklık eşlik etmemektedir.Tedavide ACE inhibitörü kesilmeli fakat gerekliyse tedavi  losartan veya diğer angiotensin II reseptör antagonisti ile değiştirilmelidir.

  Akciğer Tümörü;  kronik öksürüğü olan vakaların % 2'sinde neden akciğer tümörüdür. Bronş tümörüne bağlı öksürüğün özellikleri sigara bırakılmasından sonra öksürüğün bir ay veya daha fazla devam etmesi, yeni gelişen öksürük veya öksürük karakterinde değişiklik olmasıdır. Bu nedenle yüklü sigara içiciler öksürük şikayetini hafife alıp akciğer hastalıkları hekimine başvurmayı ihmal etmemelilerdir.

OTHER ARTICLES