You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.

Tırnak Batması (Batık Tırnak)

Bu yazı dizisi, 2007'den beri yaptığım 15.ooo'i aşkın başarılı tırnak batması cerrahisinde yaptığım gözlem, tuttuğum kayıtlar ve edindiğim deneyimden faydalanarak yazılmıştır.

 

Op. Dr. Şahin Nami

 

TIRNAK BATMASI (BATIK TIRNAK)

Tırnağın yanlardaki deriyi tahriş etmesi ile oluşan ağrılı duruma tırnak batması denir. Sıklıkla bu tahrişin üzerine enfeksiyon eklenir ve durum dayanılmaz hal alır. En çok ayak baş parmağında karşılaştığımız tırnak batması, nadiren diğer ayak tırnaklarında da görülebilir, elde tırnak batması ise son derece nadirdir.

Tırnak batması tedavisi tüm dünyada, birkaç uzmanlık dalının arasında kalmış ve hiçbir branş tam olarak sahiplenmemiştir. Dolayısıyla, bu konuda bilgi yetersizliği söz konusudur. Ancak konu üzerine özellikle eğilen ve tecrübesini artıran uzmanların sonuçları başarılıdır.

 

TIRNAK BATMASI NEDEN OLUR?

En önemli faktör genetiktir, tırnağın genişliğini ve şeklini genetik belirler. Tırnak batması şikayeti ile baş vuran hastalarımın % 43'ünde aile öyküsü var, yani 1. veya 2. derece akrabalarında tırnak batması var. Genetik yatkınlğı olan insanlarda tırnak, yatağına nazaran daha geniştir. Genetik zemin olduktan sonra bir çok faktör tek başına veya birikte batmayı başlatabilir ve alevlendirebilir. Bunların başında dar ayakkabı, yanlış kesim, vurma çarpma, obezite, gebelik, hızlı büyüme ve hormonal değişiklik sayılabilir. Bana muracaat eden hastaların %25'i 13- 18 yaş arasındadır.



 

Tırnak Batması Ameliyatsız Tedavisi ( Evde Tedavi)

Başlangıç aşamada olan hastalar kendileri uğraşabilirler. Burada tırnağın uzunluğu müsaitse batan köşede tırnakla deri arasına cımbız gibi sivri uçlu bir aletle küçük bir parça pamuk sıkıştırarak tırnağın yukarı kaldırılması önerilir.

Bu pamuk her gün mutlaka değiştirilmeli, baskıyı azaltmak için bir kaç gün terlik, sandalet veya burnu geniş ayakkabı önerilir. Batan köşeye antibiyotikli merhem sürülür. Ciddi enfeksiyon varsa aile hekimine antibiyotik için başvurulabilir. Tırnağın uzunluğu müsait değilse flaster bantla batan köşenin cildi uzaklaştırılabilir. Tırnağı batmaya yatkın olan insanlar sivri burunlu ve dar ayakkabıdan kaçınması şarttır.

 

TIRNAK BATMASI TEDAVİSİ (BATIK TIRNAK TEDAVİSİ)

Tırnak batması tedavisinde tırnak çekimi artık terk edilmiştir. Tırnak ilk defa çekildiğinde %50 oranında, ikinci defa çekildiğinde %70-80 oranında hemen nüks eder. Hemen nüks etmeyenler de ileride nüks edebilir. Tırnağı çekilen bazı hastalarda yeni çıkan tırnak daha gömük çıkmaktadır, bu durum tedaviyi daha da zorlaştırmaktadır.

Madem ki batma sebebi tırnağın yatağına nazaran daha geniş olmasıdır, tırnağı daraltıp yatağına eşit haline getirmeden hiçbir tedavi yöntemi kesin ve kalıcı olamaz.Altın standart tedavi yöntemi parsiyel (kısmi) tırnak çekimi ve yatak revizyonudur.Önce parmak köküne (uçtan ve batan yerine değil) ince iğne ile lokal anestezi yapılır,5-10 kakika beklenir ve sonra sıfır acı ile 3-5 mm sadece batan köşe veya köşeler alınır, geri gelmesini engellemek için alınan köşede 5-10 mm'lik bir kesi ile tırnağı üreten köküne ulaşılır ve köşenin kökü (matriks) en ufak bir parça bırakılmayacak şekilde alınır ve temizlenir, açılan yara tek bir dikişle kapatılır. Çok sayıda dikişle cildi tırnağa diken meslektaşlarımız var ama ben tercih etmiyorum.

 

     TIRNAK BATMASI AMELİYATI SONRASI BAKIM

Müdahale sonrası hastaya ilk gün az yürümesi ve sürekli ayağını uzatması önerilir. İkinci gün biraz az yürümesi istenir, üçüncü günden itibaren terlik veya sandaletle yürüyebilir, masabaşı iş yapıyorsa işine dahi gidebilir. Enfeksiyon durumuna göre 5-10 günlük antibiyotik yazılır, ağrı kesici ilaçlar ağrı olduğu sürece tavsiye edilir.

Müdahaleden bir ve üç gün sonra iki defa pansuman yapılır, bir hafta sonra dikiş alınır. Bu sürede parmağı ıslatmaması tavsiye edilir. Dikiş alındıktan sonra parmak yıkanabilir, kupkuru olduysa açık bırakılır ıslaklık varsa kuruyuncaya dek günlük çok küçük sargı yapılır. Müdahale sonrası ayakkabı giyme süresi hastada batmanın durumuna, işine, isteğine, mevsime ve bir çok faktöre göre değişebilir. En erken beşinci gün hastaların %10'u, yedinci gün %50'si, sekizinci gün %80'i ve onuncu gün %99 ayakkabı giyebilir.

Rapor süresi hastanın iş durumuna göre birlikte belirlenir. On günden daha uzun süre rapor son derece nadirdir.

 

FENOL İLE TIRNAK BATMASI TEDAVİSİ

Bazı hastalara cerrahi tedavi uygulanamaz, örneğin sürekli antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaç almak zorunda olan bir hastaya cerrahi tedavi yapılırsa kanama durmaz, bu durumda parmak kökten uyuşturulur sonra tırnağın batan köşesi alınır, aynı köşeden tırnağın geri  gelmesini engellemek için cerrahi yerine yakıcı bir ilaç olan Fenol ile köşenin kökü yakılır. Bu işleme parsiyel tırnak çekimi ve fenolle matriks koterizasiyonu diyoruz.

Fenol tedavisi kimlere uygulanır? Antikoagülan (kan sulandırıcı) kullananlara, denge problemi yaşayan yaşlı hastalara, bebek ve küçük çocuklara, zihinsel engelli hastaların bir kısmına, kan pıhtılaşması ile ilgili problemi olan (hemofili vb.) hastalara uygulanır. 

Fenol ile tedavinin avantaj ve dezavantajları:  Fenol ile tedavi edilen hastaların pansumanı daha kolay ve kendisi yapabilir, kanama riski yok, yürümesi ve ayağına yüklenmesi daha rahat,  işe dönüşü daha erken olabilir.  Dezavantajı ise yara iyileşmesi uzayabilir. Genellikle cerrahi tedavide 7-10 günde iyileşirken fenolde 7-20 gün sürebilir, bazen daha da uzayabilir.  Bir de nüks oranı cerrahide bizim oranımız binde bir iken fenolde yüzde 4' tür.

Şahsi pratiğimde hastalarımın %94'üne cerrahi tedavi ve %6'sına fenolle tedavi uyguluyorum.

 

TIRNAK DEFORMİTESİNE BAĞLI TIRNAK BATMASI

Buraya kadar anlattıklarımız tırnağın genetik olarak yatağına nazaran daha geniş olmasına bağlı tırnak batmaları idi. Bazı olgularda  tırnakta deformite (şekil bozukluğu) olduğu için batma ile karşılaşıyoruz. Bu hastaları kabaca üç gruba ayırabiliriz.

I - Kerpeten Tırnak

Tırnak ucu enlemesine kıvrılıp yatağını kıstırıyor ve bir çoğunda tırnak ucu zamanla yukarıya kalkıyor. İleri vakalarda tırnak boru şeklini alır. Çoğunlukla ağrılı seyreder. Her ne kadar yayınlarda tansiyon ilaçları sorumlu tutulsada ben pratiğimde karşılaşmadım ve olayın genetik olduğunu düşünüyorum.

Kerpeten tırnak tedavisi için ciddi cerrahi girişimler, greftler, flepler v.s. Tanımlanmıştır. Yalnız yılların tecrübesi ile parsiyel tırnak çekimi ve yatak revizyonu ile en ileri vakalarda bile başarılı bir tedavi mümkündür.

II - Tırnak Distrofisi (Onikogrifoz) (Deforme Tırnak)

Bu grupta ele alınan olgularda tırnağın kökünde kalıcı hasara bağlı belirgin    kalınlaşma, şekil bozukluğu (deformite) ve renk değişikliği meydana gelir. Hastaların çoğunda sebep saptanamz. Tekrarlayan travmaya bağlı oluşabilir, nadiren doğuştan olabilir. Sıklıkla tırnak mantarı ile karıştırılır ve uzun süre gereksiz mantar   tedavisi alır. Bu hastalarda hiç bir yöntemle normal bir tırnak elde etmek mümkün değildir. Bu durum kolay anlaşılsın diye ben hastalarıma 'iflah olmayan tırnak' diyorum.  Bu durumda hastanın şikayeti sadece estetik ise tedavi önermiyorum ama batma acısı veya fonksiyonel problemi varsa tırnak ablasiyonu (tırnağı tamamen yok etmek) müdahalesi ile olay kökten çözülebilir. Tırnak ablasiyonu için parmak kökten ince iğne ile uyuşturulduktan sonra acısız bir şekilde tırnak alınır ve geri gelmesini engellemek için tırnağın kökü tamamen alınarak yok edilir. Bu tırnak batması ameliyatına nazaran daha büyük bir girişimdir ve yaranın iyileşmesi ortalama üç hafta sürer. Bir daha tırnak çıkmaz ve tırnak yatağı boş kalır. Hasta sıkıntılarından kurtulur.

Özel durumlarda cerrahi yerine tırnak kökü fenol solüsiyonu ile yakılarak tırnak tamamen yok edilebilir (fenolle tırnak ablasiyonu). Bu durumda yara iyileşmesi 1-2 ay sürer.

III – Mantarlı Tırnak Batması (Onikomikoz)

Tırnak batmasının yaygın sebeplerinden biri de tırnak mantarıdır. Tırnak mantarına bağlı şekil bozukluğu gelişip ve batmaya sebebiyet veriyorsa, sadece ilaçlı mantar tedavisi ile batma geçmez. Parsiyel tırnak çekimi ve yatak revizyonu ile batma kökten çözülür. Mantar tedavisini kolaylaştırıp ve hızlandırmak için müdahale sırasında mantarlı tırnak küçük parçalar halinde alınır ve sadece sağlam tırnak bırakılır, bu şekilde çok düşük dozda mantar ilacı yeterli olur, ilaç yan etki olasılığı azalır ve tedavinin başarı oranı artar.

 

Bebek ve Çocuklarda Tırnak Batması

Bebeklerde tırnak batması oldukca nadirdir. Batmaya bağlı kızarıklık varsa antibiyotikli pomat önerilir, ciddi enfeksiyon varsa antibiyotik şurup eklenir. Tedaviye rağmen geçmez ve olay kronikleşirse parmak kökten ince iğne ile uyuşturulur ve tırnağı çekmeden sadece batan köşe veya köşeler alınır  ve o köşeden tekrar tırnak çıkmasını engellemek için Fenolle (yakıcı bir solüsyon) 10- 15 saniye köşenin kökü yakılır. Uyuşturduktan sonra işlem toplam 1-2 dakika sürer ve genel anesteziye kesinlikle gerek yoktur. Pansuman aileye öğretilir ve 5-7 günde yara iyileşir ve batma biter.

 

Hamile Ve Süt Emzirenlerde Tırnak Batması Tedavisi

Genetik yatkınlığı olan kadınlarda gebelikle birlikte kilo artışı ve ayaklarda oluşan ödem sonucu tırnak batmasına normal popülasyona oranla daha sık karşılaşıyoruz. Malesef birçok insan gebelikte müdahale yapılamaz ve gebe insan ilaç kullanamaz düşüncesiyle aylarca tırnak batması ızdırabı ile yaşamak zorunda kalmaktadır. Halbuki gebelerin kullanabildiği ağrı kesici ve antibiyotik ilaçlar verilerek rahatlıkla müdahale yapılabilir. Gebe bayanın psikolojisi çok önemli, hastayı rahatlatmak için öncelikle nasıl müdahale yapılacağını anlatıp, işlem sırasında hiçbir acı duymayacağının sözünü veriyoruz. Hastanın, kullanılacak ilaçları kendisine ve bebeğine zarar vermeyeceğinden emin olması için kullanılacak ilaçların listesini verip doğum doktoruna danışmasını öneriyoruz.

Şuana kadar ikiz gebelik dahil yüzden fazla hamile kadına tırnak batması için cerrahi müdahale uyguladım ve hiçbirinde herhangi bir anormal durumla karşılaşmadık.

Süt emzirme döneminde olan bayanlarda kilo artışı ve taşıdıkları yük arttığı için, ayrıca bir kısmıda gebelik döneminde tedaviden kaçındığı için tırnak batması daha da sıktır. Bu dönemde olan hastalar için tedavinin hiçbir sakıncası yok, sadece hekimin bilgisi olacak ki kullandığı ilaçları ayarlasın. Ayrıca 1-2 gün az yürümesi önerildiği için, 1-2 gün birilerinin bebeğine bakması için yardımcı olması önerilir.